Heb je zelf kippen in de tuin, of ken je iemand die dat heeft? Dan is dit relevant. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kwam op 16 maart 2026 met de uitkomst van een onderzoek waar al langer naar werd uitgekeken: waar komt al die PFAS in eieren van hobbykippen nou eigenlijk vandaan? Het antwoord bleek verrassend simpel, en nogal onsmakelijk. Regenwormen.
Het is het vervolg op een advies dat al sinds 2025 bij veel hobbykip-eigenaren bekend is, maar waarvan de verklaring tot nu toe ontbrak. Hieronder lees je wat er precies is gevonden, en wat dat betekent als je zelf kippen houdt.
Het advies dat al langer gold
Op 15 april 2025 kwam het RIVM al met stevig advies, meldde de NOS. Na onderzoek op zestig locaties in Nederland concludeerde het instituut dat je geen eieren meer moet eten van kippen uit eigen tuin, moestuinen, dierenweitjes of zorg- en kinderboerderijen. Op iets meer dan de helft van die locaties zat zoveel PFAS in de eieren dat een volwassene al bij minder dan één ei per week een ongezonde hoeveelheid binnenkreeg. Bij een enkel getest ei lag de hoeveelheid PFAS duizend keer hoger dan toegestaan.
Kinderen en mensen met een lager lichaamsgewicht bereiken die grens nog sneller. Eieren uit de supermarkt of van de markt bleven in dat onderzoek wel veilig, omdat die veel minder PFAS bevatten. Wat destijds nog niet duidelijk was: waar kwam die PFAS in die hobbyeieren dan vandaan? Mogelijke boosdoeners waren wormen, ander voer of de bodemgesteldheid, maar het RIVM had op dat moment nog geen antwoord.
Wat het RIVM dit jaar ontdekte
Bijna een jaar later heeft het RIVM die vraag beantwoord. Uit het rapport van 16 maart 2026 blijkt dat regenwormen de belangrijkste bekende bron zijn. Kippen die buiten scharrelen en wormen eten, bleken veel hogere PFAS-waarden in hun eieren te hebben dan kippen die binnen bleven. De onderzoekers vonden in de regenwormen zelf relatief hoge concentraties PFAS, en belangrijker nog: het ging om dezelfde soorten PFAS als die terugkwamen in de eieren.
Dat is niet zomaar een losse observatie. Het is precies het soort verband dat je nodig hebt om een bron aan te wijzen: hetzelfde chemische vingerafdruk in de worm als in het ei dat de kip legde. Spinnen, kevers en slakken zijn ook onderzocht als mogelijke route, maar daarvoor kon het RIVM nog niet vaststellen hoeveel ze precies bijdragen. Daar is meer onderzoek voor nodig.
Waarom regenwormen de boosdoener zijn
Regenwormen leven in de grond en filteren voortdurend bodemdeeltjes. Juist daardoor nemen ze stoffen op die zich in de bodem hebben opgehoopt, inclusief PFAS die daar door industrie, blusschuim of mest zijn terechtgekomen. Een kip die vrij rondscharrelt, pikt die wormen op als een natuurlijke traktatie, en de PFAS gaat zo de voedselketen in.
Het RIVM testte ook water, grond, stro, zaagsel en het hout van kippenhokken, maar daarin zaten veel lagere concentraties. Die verklaren de hoge waarden in de eieren niet. Wel bleek er een merkwaardig patroon: de hoeveelheid PFAS in eieren wisselt gedurende het jaar, maar niet volgens de seizoenen zoals de onderzoekers hadden verwacht. Ze dachten een opbouw te zien na de winterstop waarin kippen minder leggen, maar dat effect werd niet gevonden. Waarom de waarden precies schommelen, blijft dus nog een open vraag.
Supermarktei blijft wel veilig
Het goede nieuws: aan het advies voor eieren uit de winkel verandert niets. Die eieren komen van kippen die onder gecontroleerde omstandigheden worden gehouden, met gecontroleerd voer en veel minder blootstelling aan verontreinigde bodem. Daardoor liggen de PFAS-waarden daar ver onder de norm.
Dat onderscheid is precies waarom voedselveiligheid draait om het hele systeem, niet alleen om het eindproduct. Hetzelfde geldt voor andere onderwerpen waar we vaker over schrijven, zoals de risico's van ultrabewerkt voedsel: ook daar zit het verschil vooral in wat er voorafgaand aan je bord is gebeurd.
Wat je nu met je hobbykippen doet
Heb je zelf kippen, of overweeg je dat? Dan is het advies simpel: eet de eieren niet, of in elk geval niet structureel. Of je grond vervuild is, weet je meestal niet zonder bodemonderzoek, en zelfs schijnbaar schone tuinen in landelijke gebieden kunnen PFAS-resten bevatten van jaren geleden verspreide meststoffen of blusschuim. Je kippen zelf lopen overigens geen gezondheidsrisico, het gaat puur om wat er via het ei bij jou terechtkomt.
Wil je de wormen uit het dieet van je kippen halen, dan helpt dat waarschijnlijk, maar gegarandeerd PFAS-vrij wordt het ei daarmee nog niet. Zolang het RIVM geen vervolgonderzoek heeft gedaan naar hoe snel de waarden dalen als je de blootstelling beperkt, blijft voorzichtigheid de veiligste keuze. Wie net als veel Nederlanders bewust bezig is met wat er op het bord belandt, zoals bij gefermenteerd voedsel voor je darmen of de aanpassingen in de nieuwe Schijf van Vijf, doet er goed aan dit advies net zo serieus te nemen. Een hobbykip in de tuin blijft een leuk idee, de eieren erbij eten voorlopig niet.